Ketel van een kuub
Afgelopen week stond ik in een riante vrijstaande woning in Eindhoven. Een huis uit de jaren zestig waar sinds de bouw eigenlijk niets meer aan was verduurzaamd. De eigenaar was kortgeleden overleden en zijn dochter was druk bezig met alles wat komt kijken bij het afhandelen van het overlijden van een laatste ouder.
Het eerste wat ik doe wanneer ik een grote woning bezoek, is een ronde door het huis lopen. Op die manier krijg je gevoel bij een woning. Niet alleen voor de charme, maar ook voor de geometrie. Het zal me niet nog een keer gebeuren dat ik ergens een geveltje mis. Eenmaal in de kelder stuitte ik, naast een Audi 100 die in concoursstaat verkeerde, op een rode Ferroli CV-ketel uit 1983. Met een vermogen van negenenvijftig kilowatt en een rendement van zeventig procent, in combinatie met de bescheiden isolatiewaarden uit de jaren zestig, stook je letterlijk voor de vogels op het dak. Ik wil niet weten wat het gasverbruik in de winter is. Gelukkig betaal ik de rekening ook niet.
Het apparaat deed me overigens denken aan de ketel uit de film Home Alone, waar Kevin McCallister als kind doodsbang voor was. Zo’n ketel waarvan je het gevoel krijgt dat hij ’s nachts misschien zachtjes tegen je gaat praten. Los van mijn speurtocht naar eventueel later aangebracht isolatiemateriaal kon ik al wel voorzichtig concluderen dat dit huis geen goed energielabel ging krijgen. De uiteindelijke EP2-score? 622 kWh/m² per jaar. Bijna het dubbele van waar het G-label begint.
Later hoorde ik dat de woning waarschijnlijk als bouwkavel aangeboden zou gaan worden. Na ruim veertig jaar trouwe dienst zal de Ferroli dit jaar dus zijn laatste adem uitblazen. Hopelijk ziet de Audi een rooskleurigere toekomst tegemoet bij een nieuwe eigenaar. Al vermoed ik dat de ketel in zijn leven meer gas heeft verbruikt dan die Audi ooit benzine.
Tegenstijdigheden
Lang met je spullen doen is iets waar ik persoonlijk achter sta. Als het niet kapot is, waarom zou je het vervangen? Dat moet de eigenaar van deze woning ook gedacht hebben. Tegelijkertijd zorgen extra verduurzamingsmaatregelen wel voor een lager energieverbruik. Het is een investering, maar op de lange termijn verdient die zich meestal terug.
Per generatie wordt er ook anders naar duurzaamheid gekeken. Zo was ik een paar weken geleden in Den Haag in een appartement bij een vrouw van honderd jaar oud. Voor mensen op leeftijd neem je altijd wat extra tijd. Zeker voor iemand van honderd. Ze was nog bijzonder pienter en zette met plezier een kopje koffie. Ook hier ging het gesprek al snel over duurzaamheid. “De mensen van tegenwoordig mogen best wat zuiniger zijn met water en energie,” zei ze. “In de oorlog hadden we overal tekorten aan.” Tijdens het gesprek vroeg ik of mevrouw misschien een airco had. Ze wist niet wat dat was. Ik legde uit dat het een apparaat is dat koude (en warme) lucht kan maken. “Als ik koude lucht wil, zet ik wel een raam open,” antwoordde ze, licht geagiteerd.
Duurzaamheid blijkt soms een relatief begrip. Want ik dacht: met een open raam ben je al je warmte kwijt. Maar goed, de mensheid hangt nu eenmaal van tegenstrijdigheden aan elkaar en iedereen maakt daarin zijn eigen afwegingen. Dat geeft ergens ook weer troost.
Elektrische verwarming
Een dag later stond ik in een woning die van top tot teen gerenoveerd was. De manier waarop zo’n renovatie wordt uitgevoerd heeft grote invloed op het uiteindelijke energielabel. In dit geval was de woning van buitenaf opnieuw opgebouwd. In dit geval was de woning van buitenaf volledig geïsoleerd. Dit betekent dat de isolatie aan de buitenzijde tegen de bestaande buitengevel is aangebracht. Hierdoor worden koudebruggen sterk beperkt en blijft de warmte beter binnen. Het is bouwfysisch één van de meest effectieve manieren om een gevel te isoleren, al is het vaak ook een relatief kostbare ingreep.
De begane grond werd verwarmd met een volledig elektrische warmtepomp in combinatie met vloerverwarming. Op de verdieping was echter geen verwarming aanwezig. Dat zien we als EP-adviseurs liever niet. In de praktijk begrijp ik de keuze overigens heel goed. Slaapkamers hebben nu eenmaal minder warmte nodig.
Het misleidende is alleen dat wij in zo’n geval moeten rekenen met fictieve elektrische verwarming. En dat pakt voor het energielabel behoorlijk ongunstig uit. Dit tot grote verbazing van de eigenaar, die bij de politie werkte. “Bij de politie draait alles om bewijs,” zei hij. “Als er geen bewijs is, is het er niet.” Over die tegenstrijdigheid had ik nog niet eerder nagedacht. In ons werk draait ook alles om bewijs. Alleen als het bewijs ontbreekt, moeten wij terugvallen op de voorgeschreven methodiek. In dit geval betekende dat een energielabel A in plaats van A++.
Had de eigenaar vooraf geweten hoe het energielabel precies wordt bepaald, dan had hij daar tijdens de renovatie waarschijnlijk rekening mee gehouden. Helaas komen wij meestal pas in beeld als alles al klaar is. Voor de bewijslast van het fotodossier liep ik tot slot nog een rondje om het huis. Daarvoor moest wel eerst de politiehond in de garage worden vastgezet, anders zou hij mijn been eraf bijten, aldus de eigenaar. Ik wist tot dat moment overigens niet dat politiehonden gewoon bij agenten thuis woonden.
Voor mij blijft dat misschien wel het leukste van het vak: je komt overal, hoort overal verhalen en leert elke week weer iets nieuws. Soms over installaties. Soms over regelgeving. En soms over politiehonden die liever niet meewerken aan een fotodossier.
